Depresyon ve Kronik İnflamasyon Paneli

Nörotransmitterler, triptofan metabolizması ve inflamasyonla ilişkili metabolik yolakların birlikte değerlendirilmesi

Depresyon ve stresle ilişkili klinik tablolar çok faktörlüdür. Nörotransmitter sentezi ve metabolizması; yalnızca tek bir parametreye değil, aminoasitlerin, kofaktörlerin ve ilgili metabolik yolakların birlikte çalışmasına bağlıdır.

Bu sebeple, Depresyon ve Kronik İnflamasyon Paneli; dopamin, noradrenalin, adrenalin, serotonin, GABA ve glutamat gibi nörotransmitterleri; triptofan metabolizmasının farklı basamaklarını; kofaktörler, metilasyon kapasitesi, nitrozatif stres, mitokondriyal fonksiyon ve immün aktivasyonla ilişkili göstergeleri birlikte ele alır.

Nörotransmitterler

Stres yanıtının temel bileşenleri arasında yer alan nörotransmitterlerin sentezi, dönüşümü ve metabolik dengesi değerlendirilir.

Katekolaminler tirozin üzerinden L-DOPA → dopamin → noradrenalin → adrenalin yoluyla sentezlenir. Serotonin ise triptofandan sentezlenir. GABA ve glutamat arasındaki denge de nörotransmitter sisteminin önemli bileşenlerinden biridir.

Parametre Metabolik Rolü
Dopamin Motivasyon, performans ve stres yanıtında rol alan katekolamin
Noradrenalin Uyarılma ve stres yanıtının önemli bileşenlerinden
Adrenalin Katekolamin sentez yolunun son ürünlerinden
Serotonin Merkezi ve periferik sinir sisteminde çok sayıda işlevde rol alan nörotransmitter; melatonin öncülü
GABA Merkezi sinir sisteminin önemli inhibitör nörotransmitteri
Glutamat Temel uyarıcı nörotransmitter; öğrenme, hafıza ve motor işlevlerle ilişkili

Triptofan Metabolizması

Triptofan yalnızca serotonin sentezinin öncülü değildir.

Triptofan metabolizması; nörokimyasal işlevler ve bağışıklık sistemiyle ilişkili çok sayıda metabolik süreci kapsar. Stres ve inflamasyon gibi faktörler triptofan metabolizmasının yönünü etkileyebilir.

Panel kapsamında ilgili metabolitler ve IDO enzim aktivitesi birlikte değerlendirilerek triptofan metabolizmasının hangi yönde ilerlediğine ilişkin bilgi sağlanır.

Triptofan → 5-HTP → Serotonin

Triptofan → L-Kinürenin → Kinürenik asit / 3-OH-Kinürenin / Kinolinik Asit

Nörotransmitter Sentezinde Kofaktörler

Nörotransmitterlerin sentezinde çeşitli vitamin ve kofaktörler görev alır.

  • Vitamin B6: Nörotransmitter sentezinde ve triptofan metabolizmasında önemli bir kofaktördür.
  • Vitamin B12: Noradrenalinin adrenaline dönüşümünde görev alan metiltransferaz reaksiyonları açısından önemlidir.
  • Folat, B6, B12, C Vitamini, Magnezyum ve Çinko: Nörotransmitter sentezi ve metilasyonla ilişkili metabolik süreçlerde rol oynayan önemli kofaktörlerdir.
  • BH4 – Tetrahidrobiopterin: Fenilalanin → tirozin, tirozin → L-DOPA ve triptofan → 5-HTP dönüşümlerinde rol alır. Aynı zamanda arginin/NO metabolizmasıyla da ilişkilidir.

Metilasyon Kapasitesi

SAM / SAH oranı, hücresel metilasyon kapasitesinin değerlendirilmesinde kullanılır.

Metilasyon reaksiyonları; nörotransmitter ve hormon sentezi, epigenetik düzenleme, immün hücre aktivitesi, protein metabolizması ve toksinlerin uzaklaştırılması gibi çok sayıda metabolik süreçte rol oynar.

SAM (S-adenozil metiyonin) önemli bir metil grubu sağlayıcısıdır. Adrenalin sentezinde gerekli metil gruplarının önemli bir kaynağıdır. Betaine ve kolin de diğer önemli metil grubu sağlayıcıları arasında yer alır.

İnflamasyon – Triptofan – Kinürenin Ekseni

Kronik inflamasyon ve stres, triptofan metabolizmasının yönünü etkileyebilir.

Kronik stres / inflamatuvar süreçler → IDO aktivitesinde artış → Triptofanın kinürenin yoluna yönelmesi → L-Kinürenin ve ilişkili metabolitlerde değişim

Bu metabolik kayma, serotonin sentezi ile kinürenin yolunun dengesi açısından önem taşır.

Panelde L-kinürenin, 3-OH-kinürenin, kinürenik asit, kinolinik asit, NAD ve IDO aktivitesi gibi parametreler üzerinden bu metabolik eksen değerlendirilir.

Mitokondriyal Fonksiyon ve Nitrozatif Stres

Stres ve inflamasyonla ilişkili metabolik değişiklikler, hücresel enerji üretimi ve oksidatif/nitrozatif dengeyi etkileyebilir. Panel kapsamında bu süreçlerle ilişkili çeşitli metabolik göstergeler birlikte değerlendirilir.

Nitrozatif Stres

Parametre Açıklama
Citrulline (Sitrülin) Arginin/NO metabolizmasıyla ilişkili bir metabolittir. NO sentezi ve üre döngüsü ile bağlantılı metabolik süreçlerin değerlendirilmesinde kullanılır.
Citrate (Sitrat) Sitrik asit döngüsünün temel ara metabolitlerinden biridir. Enerji metabolizmasının değerlendirilmesinde önem taşır.
Methylmalonic acid (Metilmalonik asit) Özellikle B12 ile ilişkili metabolik süreçlerin değerlendirilmesinde kullanılan bir göstergedir.

Mitokondriyal Fonksiyon

Parametre Açıklama
Lactate (Laktat) Hücresel enerji metabolizmasının önemli son ürünlerinden biridir. Laktat düzeylerindeki değişiklikler enerji üretimindeki metabolik kaymalar hakkında bilgi sağlayabilir.
Pyruvate (Pirüvat) Glikoliz ile sitrik asit döngüsü arasındaki önemli metabolik bağlantı noktalarından biridir. Mitokondriyal enerji metabolizmasının değerlendirilmesinde rol oynar.
Suberic acid (Suberik asit) Yağ asidi oksidasyonu ile ilişkili bir metabolittir. Mitokondriyal yağ asidi metabolizmasının değerlendirilmesine katkı sağlar.
Carnitine (Karnitin) Uzun zincirli yağ asitlerinin mitokondriye taşınmasında görev alır ve yağ asitlerinden enerji üretimi açısından önemlidir.

HORMON METABOLİZMA PANELİ

2026 Ebola Virüsü Salgını

Dünya Sağlık Örgütü Neden Uluslararası Halk Sağlığı Acil Durumu İlan Etti?

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 17 Mayıs 2026 tarihinde Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DKC) ve Uganda’da görülen Ebola salgınını “Uluslararası Halk Sağlığı Acil Durumu” (Public Health Emergency of International Concern – PHEIC) olarak değerlendirdi. Bu karar, Uluslararası Sağlık Tüzüğü kapsamında alınabilen en önemli küresel halk sağlığı uyarılarından biri olarak kabul edilmektedir.

Salgına, Ebola virüsünün daha ender görülen türlerinden biri olan Bundibugyo ebolavirüsü neden olmaktadır. Mevcut salgın, yalnızca vaka sayıları nedeniyle değil; sınır ötesi yayılım riski, etkilenen bölgelerin sosyoekonomik koşulları ve bu virüs türüne yönelik onaylı aşı veya özgül tedavinin bulunmaması nedeniyle de dikkat çekmektedir.

Salgın Nasıl Başladı?

DSÖ kayıtlarına göre ilk alarm, Mayıs 2026’nın başında DKC ‘nin Ituri eyaletinde, nedeni bilinmeyen ve yüksek ölüm oranıyla seyreden bir hastalık kümesinin bildirilmesiyle verildi. Yapılan incelemeler sonucunda hastalığın Bundibugyo ebolavirüsüne bağlı Ebola hastalığı olduğu doğrulandı. Ardından Uganda’da, DKC kaynaklı vakalar saptandı ve böylece salgın uluslararası boyut kazandı.

DSÖ Neden Acil Durum İlan Etti?

DSÖ’nün değerlendirmesine göre salgın, yalnızca mevcut vaka sayıları nedeniyle değil; sınır aşan yayılım riski, sağlık sistemleri üzerindeki baskı ve Bundibugyo ebolavirüsüne karşı onaylı aşı veya özgül tedavi bulunmaması nedeniyle uluslararası düzeyde dikkat gerektirmektedir.

Bu kapsamda Dünya Sağlık Örgütü ve Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (Africa CDC), 5 Haziran 2026 tarihinde kıta genelinde uygulanacak ortak bir hazırlık ve müdahale planı başlatmıştır. Yaklaşık 518 milyon ABD doları bütçe hedefiyle hazırlanan bu plan, yalnızca DKC ve Uganda’yı değil, risk altındaki diğer Afrika ülkelerini de kapsamaktadır. Haziran-Kasım 2026 dönemini kapsayan plan;

  • Salgının kontrol altına alınmasını
  • Yeni vakaların erken tespit edilmesini
  • Risk altındaki ülkelerin hazırlık kapasitesinin güçlendirilmesini
  • Acil durum koordinasyonunu
  • Epidemiyolojik sürveyansı
  • Laboratuvar kapasitesinin artırılmasını
  • Enfeksiyon önleme ve kontrol uygulamalarını
  • Klinik hasta yönetimini
  • Toplum katılımı ve risk iletişimini
  • Sınır ötesi iş birliğini
  • Araştırma ve lojistik faaliyetleri gibi temel alanlarda çalışmalar yürütülmesini hedeflemektedir.

Özellikle sınır bölgelerinde insan hareketliliğinin yoğun olması nedeniyle ülkeler arası koordinasyonun artırılması ve giriş noktalarında halk sağlığı önlemlerinin güçlendirilmesi planın öncelikleri arasında yer almaktadır.

Bundibugyo Ebolavirüsü Nedir?

Bundibugyo ebolavirüsü, Ebola hastalığına neden olabilen virüs türlerinden biridir. İlk kez 2007 yılında Uganda’nın Bundibugyo bölgesinde tanımlanmıştır.

Ebola virüsünün en sık bilinen türü Zaire ebolavirüsüdür, Bundibugyo ebolavirüsü ise daha nadir görülmektedir. Bu durumun önemi,  Zaire türüne karşı geliştirilen aşıların ve bu virüse yönelik onaylanmış özgül antiviral tedavi seçeneklerinin Bundibugyo ebolavirüsü türü için onaylı olmamasıdır.

Ebola Virüsü Nasıl Bulaşır?

Bundibugyo ebolavirüsü ; enfekte kişilerin kan, vücut sıvıları veya bu materyallerle kontamine olmuş yüzeylere doğrudan temas sonucunda bulaşmaktadır.

Virüs;

  • Kan,
  • Kusmuk,
  • İdrar,
  • Dışkı,
  • Tükürük,
  • Ter,
  • Anne sütü gibi vücut sıvılarında bulunabilmektedir.

Ebola, COVID-19 gibi hava yoluyla kolay yayılan bir enfeksiyon değildir. Bulaş için genellikle enfekte kişi veya enfekte materyallerle doğrudan temas gerekmektedir. Bu nedenle erken tanı, temaslı takibi ve enfeksiyon kontrol önlemleri salgın yönetiminde kritik öneme sahiptir.

Eğer riskli bir çoğrafi bölgede bulunuyor veya sehayat etmeyi planlıyorsanız korunma açısından:

  • Riskli bölgelerde hasta kişilerle, onların eşyalarıyla veya vücut sıvılarıyla temastan kaçınılması,
  • El hijyenine titizlikle dikkat edilmesi,
  • Hasta ya da ölü yabani hayvanlarla (yarasa, maymun vb.) temas edilmemesi önemlidir.

Belirtiler Nelerdir?

Ebola hastalığında görülebilen belirtiler şunlardır:

  • Ateş
  • Halsizlik
  • Kas ağrıları
  • Baş ağrısı
  • Kusma
  • İshal
  • Karın ağrısı
  • Kanama bulguları

Belirtiler genellikle enfeksiyondan sonraki birkaç gün içerisinde ortaya çıkar ve bazı hastalarda ağır seyir gösterebilir.

Son 21 gün içinde salgın bölgesine seyahat öyküsüyle birlikte, ateş, halsizlik, kas ağrısı, kusma, ishal, kanama veya ağır genel durum bozukluğu varsa hemen bir sağlık kuruluşuna başvurulmalı, seyahat ve temas öyküsü baştan mutlaka sizi ilk gören sağlık çalışanına bildirilmelidir.

Güncel Durum

Salgınla mücadele çalışmaları sürerken DSÖ ve Africa CDC, mevcut yanıt kapasitesinin artırılması amacıyla ortak bir hazırlık ve müdahale planını uygulamaya koymuştur. Haziran 2026 itibarıyla etkilenen ülkelerde sürveyans, temaslı takibi, laboratuvar tanısı ve hasta yönetimi faaliyetleri yoğun şekilde devam etmektedir. Risk altındaki komşu ülkelerde de erken uyarı ve hazırlık sistemleri güçlendirilmektedir.

DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, salgının hızlı ilerlediğini ancak güçlü uluslararası iş birliği, toplum katılımı ve sürdürülebilir finansman ile kontrol altına alınabileceğini vurgulamıştır.

Sonuç

2026 Ebola salgını, yalnızca etken virüsün özellikleri nedeniyle değil; sınır ötesi yayılım riski, mevcut aşı ve tedavi seçeneklerinin sınırlı olması ve sağlık sistemleri üzerindeki etkileri nedeniyle küresel sağlık otoritelerinin yakın takibindedir.

Dünya Sağlık Örgütü ve Afrika CDC tarafından başlatılan ortak müdahale planı, salgının kontrol altına alınmasının yanı sıra Afrika ülkelerinin gelecekteki salgınlara hazırlık kapasitesinin güçlendirilmesini de hedeflemektedir. Bu yaklaşım, yalnızca mevcut salgına yönelik değil, aynı zamanda halk sağlığı sistemlerinin dayanıklılığını artırmayı amaçlayan uzun vadeli bir stratejinin parçası olarak değerlendirilmektedir.

 


Popüler Bülten

Hantavirüs Nedir? Son Günlerde Neden Yeniden Gündemde?

Son günlerde Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yaptığı açıklamalar sonrası hantavirüs yeniden gündeme geldi. Özellikle Atlantik Okyanusu’nda seyreden bir tur gemisinde görülen vakalar ve bildirilen ölümler, dünya genelinde dikkat çekti.

Dünya Sağlık Örgütü’nün 4 Mayıs 2026 tarihli güncellemesine göre, gemide görülen vakalarda bazı kişilerde ağır solunum yetmezliği geliştiği, şu ana kadar doğrulanan ve şüpheli vakalar arasında ölümler olduğu bildirildi. Yetkililer, olayın uluslararası düzeyde takip edildiğini ve temaslı kişilerin izlendiğini açıkladı.

Peki hantavirüs tam olarak nedir?

Hantavirüs; çoğunlukla fare ve diğer kemirgenlerde bulunan, insanlara nadiren bulaşan bir virüs grubudur. İnsanlara genellikle enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya salyasıyla temas sonucu bulaşır. Özellikle uzun süre kapalı kalmış alanların temizlenmesi sırasında havaya karışan partiküllerin solunması risk oluşturabilir.

Belirtiler çoğu zaman ilk etapta grip benzeri başlayabilir:

  • Ateş
  • Halsizlik
  • Kas ağrısı
  • Baş ağrısı
  • Bulantı
  • Karın ağrısı

Bazı hastalarda ise tablo ilerleyerek ciddi solunum problemlerine dönüşebilir. DSÖ’ne göre Amerika kıtasında görülen bazı hantavirüs türleri “Hantavirus Kardiyopulmoner Sendromu” adı verilen ağır bir tabloya neden olabilmektedir.

Son günlerde gündemde olan olayda dikkat çeken nokta ise “Andes virüsü” adı verilen özel bir hantavirüs türünün değerlendirilmesi oldu. Çünkü bu tür, bilinen hantavirüsler arasında sınırlı da olsa insandan insana bulaş gösterebildiği bilinen tek tür olarak tanımlanıyor. Ancak DSÖ, bu bulaşın yalnızca yakın ve uzun süreli temaslarda görüldüğünü, COVID-19 benzeri hızlı ve yaygın bir bulaş modeli beklenmediğini özellikle vurguluyor.

Uzmanlara göre korunmada en önemli yaklaşım:
✔ Kemirgenlerle teması azaltmak
✔ Kapalı alanları temizlerken dikkatli olmak
✔ Fare dışkısı bulunan alanları süpürmek yerine önce nemlendirmek
✔ El hijyenine dikkat etmek
✔ Kapalı ve havasız alanları havalandırmak olarak sıralanıyor.

Şu an için sağlık otoriteleri tarafından genel toplum riski düşük olarak değerlendirilse de, hantavirüsün bulaş yolları ve belirtileri konusunda farkındalık oluşturulması önem taşıyor.

 Hantavirüs Nasıl Tanı Alır?

Hantavirüs enfeksiyonlarında erken dönemde görülen belirtiler çoğu zaman grip benzeri olduğu için tanı koymak her zaman kolay olmayabilir. Bu nedenle hastanın belirtileri kadar; bulunduğu ortam, kemirgen teması öyküsü ve seyahat bilgileri de önem taşır.

Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre hantavirüs tanısında klinik bulgular, laboratuvar testleri ve temas öyküsü birlikte değerlendirilir.

Tanıda kullanılabilen yöntemler arasında:

▫️ Antikor testleri

▫️ PCR temelli moleküler testler

▫️ Kan sayımı ve biyokimyasal değerlendirmeler yer alabilir.

DSÖ, özellikle hastalığın erken döneminde tanının zor olabileceğini; bazı laboratuvar bulgularının ise hekimler için yol gösterici olabileceğini belirtmektedir.


Popüler Bülten

Yeni COVID-19 Varyantı BA.3.2: Bağışıklıktan Kaçış Potansiyeli ve İzlem Gerekliliği

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) tarafından yayımlanan güncel verilere göre, COVID-19 pandemisinin başlangıcından bu yana SARS-CoV-2 virüsü sürekli kendini değiştirmeye  devam etmektedir. Özellikle spike proteininde meydana gelen mutasyonlar, yeni varyantların ortaya çıkmasına ve bu varyantların bulaşıcılık ile bağışıklık yanıtı üzerindeki etkilerinin değişmesine neden olabilmektedir.

Son dönemde dikkat çeken varyantlardan biri olan BA.3.2, genetik özellikleri ve bağışıklıktan kaçış potansiyeli ile bilimsel çalışmaların odağı haline gelmiştir.

BA.3.2 Varyantı Nedir?

BA.3.2, Omicron alt varyantlarından türeyen bir SARS-CoV-2 soyudur. Yayınlanan epidemiyolojik veriler, bu varyantın zaman içinde farklı alt varyantlara ayrılarak evrimini sürdürdüğünü göstermektedir.

2025 yılı itibarıyla farklı ülkelerde tespit edilmeye başlanan varyant, 2026 yılı başı itibarıyla birden fazla bölgede izlenmektedir.

Küresel Yayılım ve Güncel Durum

Uluslararası sürveyans verileri, BA.3.2 varyantının bazı bölgelerde belirli dönemlerde artış gösterebildiğini ortaya koymaktadır.

Ayrıca bağımsız araştırma ve raporlar, bu varyantın ABD dahil olmak üzere çok sayıda ülkede tespit edildiğini ve farklı izlem yöntemleriyle (klinik örnekler, seyahat taramaları ve atık su analizleri gibi) takip edildiğini bildirmektedir.

Bununla birlikte mevcut veriler, varyantın henüz küresel ölçekte baskın hale gelmediğini göstermektedir.

Bağışıklıktan Kaçış (Immune Escape) Ne Anlama Geliyor?

Laboratuvar ve epidemiyolojik veriler, BA.3.2 varyantının spike proteininde yer alan mutasyonlar nedeniyle bağışıklık sistemi ile etkileşiminin farklılaşabileceğini göstermektedir.

Bu durum, daha önce geçirilen enfeksiyonlara karşı gelişen antikor yanıtının etkisinde azalma ve aşı ile oluşan bağışıklığın nötralizasyon kapasitesinde değişiklik ile ilişkilendirilmektedir.

Çalışmalar, bu varyantın mevcut antikorlar tarafından nötralize edilme düzeyinde farklılıklar olabileceğini ortaya koymaktadır. Ancak bu bulguların klinik şiddet üzerindeki etkisi henüz netlik kazanmamıştır.

Erken Tespit: Neden Önemli?

Günümüzde yeni varyantların izlenmesi, çok katmanlı bir sürveyans yaklaşımı ile gerçekleştirilmektedir.

Bu kapsamda:

  • Klinik örneklerin genomik analizleri
  • Uluslararası veri paylaşım platformları
  • Seyahat kaynaklı taramalar
  • Atık su izleme sistemleri birlikte değerlendirilerek varyantların dolaşımı izlenmektedir.

Bu yöntemler sayesinde yeni varyantlar, geniş çaplı klinik artışlar görülmeden önce tespit edilebilmektedir.

Genel Değerlendirme

Mevcut veriler, BA.3.2 varyantının:

  • Bağışıklıktan kaçış potansiyeline sahip olabileceğini
  • Farklı coğrafyalarda tespit edildiğini
  • Ancak henüz baskın varyant haline gelmediğini göstermektedir.

Bu durum, SARS-CoV-2’nin evrimsel sürecinin devam ettiğini ve varyantların yakından izlenmesinin önemini ortaya koymaktadır.

Tanı Testleri

Mevcut SARS-CoV-2 PCR testleri, yeni varyantların saptanmasında kullanılabilmektedir.

Laboratuvarımızda kullanılan Solunum Yolu Enfeksiyonları Moleküler Paneli; SARS-CoV-2 de dahil bir çok virüs bakterinin PCR yöntemiyle analizine olanak tanıyarak, özellikle mevsimsel enfeksiyonların sık görüldüğü dönemlerde ayırıcı tanıya katkı sağlar.

Sonuç

Yeni varyantların ortaya çıkışı, dinamik bir halk sağlığı sürecinin parçasıdır.

Bu nedenle genomik sürveyansın sürdürülmesi, elde edilen verilerin düzenli olarak değerlendirilmesi ve bilimsel gelişmelerin yakından takip edilmesi, olası risklerin erken dönemde yönetilmesi açısından kritik önem taşımaktadır.

Referans

Early Detection and Surveillance of the SARS-CoV-2 Variant BA.3.2 — Worldwide, November 2024–February 2026, CDC, Weekly / March 19, 2026 / 75(10);130–137

 

Popüler Bülten

Gıda İntoleransı Testi

2025-2026 Sezonu Grip Vakalarında Erken Başlangıç ve H3N2 Baskınlığı

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), 20 Kasım 2025 tarihli “Risk Değerlendirme raporunda, 2025–2026 sezonu için Avrupa’da influenza vakalarının “olağan dışı biçimde” erken başladığını; bu erken artışın büyük ölçüde İnfluenza A(H3N2) alt soy K suşuna bağlı olduğunu bildirmiştir.

 

Rapora göre, A(H3N2) son birkaç sezonda baskın suş olmadığından, nüfusta bu suşa karşı bağışıklık düzeyinin düşük olabileceği ve  özellikle bu alt suş baskın olduğunda, hastalık yükünün artmasına yol açabileceği öngörülmüştür. (1)

 

Birleşik Krallık Sağlık Güvenlik Ajansı’nın (UKHSA) 2025 sonbaharında yayınladığı raporda, Britanya’da sezonun başından itibaren vakaların büyük kısmının A(H3N2) alt soy K suşuna ait olduğu; yeni suşun laboratuvar testlerinde aşı suşuna karşı “azalmış antikor tepkisi” gösterdiği belirtilmektedir.

Buna rağmen, erken dönemde acil servis başvuruları ve hastane yatışlarına dayanılarak yapılan değerlendirmelerde, aşının çocuklarda ve ergenlerde hâlâ % 72–75, yetişkinlerde ise % 30–40 oranında hastalık şiddetini azalttığı bildirilmektedir. (2)

 

Referanslar;

1) https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/threat-assessment-brief-assessing-risk-influenza-november-2025

2) https://researchportal.ukhsa.gov.uk/en/publications/early-influenza-virus-characterisation-and-vaccine-effectiveness-/

 

Popüler Bülten