İDRAR YOLU (ÜRİNER SİSTEM) ENFEKSİYONLARI

Yazı Boyutunu Değiştirebilirsiniz

İdrar yolu enfeksiyonu başladığında idrar kültürü-antibiyogram yapılarak uygun ve doğru antibiyotik kullanılmalıdır. Rastgele alınan ilaçlar enfeksiyonun kronikleşmesine, vücuttan atılmamasına, yaşam boyu kişiyi rahatsız etmesine neden olur.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Nedir? 

Böbrekler ile oluşan idrarın vücut dışına atılımını sağlayan sistem kısaca üriner sistem olarak adlandırılır. Üriner sistem böbrekler, üreterler (idrar borusu), mesane (idrar kesesi) ve üretradan (idrar yolu) oluşur.

İdrar yolu enfeksiyonu dışkı bakterilerinin idrar yoluna karışması ve yukarı üriner sisteme ilerleyip burada çoğalmaları sonucu meydana gelebilir. Normal idrar içinde bakteri, mantar, virüs bulunmaz. İdrar steril (mikropsuz) dir.

Detaylı Bilgi Almak İçin Tıklayınız

İdrar Yolu Enfeksiyonlarında Risk Faktörleri Nelerdir? 

İdrar yolu enfeksiyonlarına kadınlarda erkeklere göre 25 kat fazla rastlanır. Bunun en önemli nedeni kadınlarda idrar yolunun erkeklerinkine göre çok daha kısa olmasıdır. Tuvalet sonrası temizliğin arkadan öne doğru yapılması da anüs çevresindeki mikroorganizmaların vajinaya taşınmasına neden olabilir.

Cinsel ilişki esnasında meydana gelen küçük travmalar, doğum kontrolünde kullanılan bazı bariyer yöntemler, gebelik esnasında ve menopozda meydana gelen hormonal değişimler, şeker hastalığı, böbrek taşı, normal doğum, cerrahi girişimler, idrarın böbreğe geri kaçması, doğuştan işlevsel veya yapısal bozukluklar, kabızlık ve sünnetsiz olma enfeksiyona zemin hazırlayan sebepler olabilir. Özellikle gebelikte tedavi edilmeyen idrar yolu enfeksiyonları erken doğuma yol açabilir. Bu nedenle kontrollerde gebenin herhangi bir yakınması olmasa dahi idrar analizi yapılmalıdır.

Çocuklarda ilk beş yıl içinde böbrekte enfeksiyon olması kalıcı ve ilerleyen zedelenmelere neden olabilir. Bu nedenle erkek çocuklar ilk, kız çocuklar ikinci kez idrar yolu enfeksiyonu olduğunda idrar yollarında anomali araştırması yapılmalıdır.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Belirtileri Nelerdir? 

Sistitin (mesane enfeksiyonu) klasik belirtileri; idrar yaparken ağrı ve yanma, sık idrara çıkma, idrara sıkışma hissi ve pelvik (alt karın) bölgesinde meydana gelen ağrıdan oluşur. Üst idrar yolu enfeksiyonlarında bu belirtilere ek olarak ateş, titreme, bulantı, kusma, halsizlik görülebilir.

 

Detaylı Bilgi Almak İçin Tıklayınız

Laboratuvar Tanısı

Tam İdrar Tahlili; en sık kullanılan testtir ve hızlı sonuç verir.

İdrar Kültürü; sık tekrarlayan ve 24-48 saatte iyileşme sağlanamayan enfeksiyonlarda, enfeksiyona neden olan bakteri türünün ve bu bakteriye karşı etkili olan antibiyotiğin tespit edilmesi için kullanılır.

İdrar yolu enfeksiyonunun tanısında tekrarlayıcı ve komplike sistit düşünülmüyorsa hastanın hikayesi, genel muayene, tam idrar tahlili ve/veya idrar kültürü yeterlidir. Bu sayede gereksiz ve etkisiz antibiyotik kullanımının önüne geçilir. Komplike enfeksiyonlarda radyolojik tetkikler ve kan testlerinin yapılması gerekebilir.

İdrar Kültürü İçin İdrar Örneği Verirken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• • İdrar yapılan bölge sabunlu su ile önden arkaya doğru yıkanmalı, durulanmalı ve ilk gelen idrar atıldıktan sonra bir miktar idrar kaba alınmalıdır. Buna orta akım idrar örneği denir.
  • Bir önceki idrarın yapılmasından en az 3-4 saat sonra idrar örneği verilmesi önemlidir.
  • İdrar konsantrasyonunun değişimine sebep olmamak için fazla su içilmeden idrar verilmesi gerekir.
  • Bekleyen idrarın içinde bakteriler üremeye devam edeceğinden idrarın vakit kaybedilmeden laboratuvara verilmesi veya ulaştırılması önemlidir.

 

Detaylı Bilgi Almak İçin Tıklayınız

İdrar Yolu Enfeksiyonlarını Önlemek İçin Yaşam Tarzında Yapılabilecek Değişiklikler 

• Bol miktarda su ve sıvı almak
• Daha sık idrar yapmak, idrar tutmamak
• Kadınlarda genital bölgenin, özellikle cinsel ilişkiden önce ve sonra yıkanması ve cinsel ilişki sonrası idrar yapılması
• Güvenli cinsel ilişki (cinsel ilişki sırasında prezervatif kullanmak)
• Kadınların tuvalet temizliğini önden arkaya doğru yapması
• Deodorant içeren hijyen ürünlerinin kullanılmaması
• Genital bölgenin nemli kalmamasına özen gösterilmesi, pamuklu iç çamaşırı kullanılması
• Düzenli doktor kontrolleri
• Tedavide amaç; enfeksiyonu uzaklaştırmak, anatomik ve işlevsel bozuklukları belirleyip düzeltmek, tekraları önlemek ve böbreklerin işlevlerini korumaktır. Verilen tedavinin önerilen sürede uygulanması tekrarlayan enfeksiyonları ve direnç gelişimini önlemede çok önemlidir.

 

 

 

İdrar Yolu Enfeksiyonları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İdrar yolu enfeksiyonu için hangi testler yapılır?

İdrar yolu enfeksiyonu şüphesinde ilk olarak tam idrar tahlili yapılır. Bu test hızlı sonuç vererek idrarda iltihap belirtilerinin olup olmadığını gösterir. İdrar kültürü de  enfeksiyona neden olan bakteri  ve etkili olan antibiyotik türlerini belirler.

 İdrar kültürü neden yapılır?

İdrar kültürü, idrar yolu enfeksiyonuna hangi bakterinin neden olduğunu tespit etmek için yapılan bir laboratuvar testidir. Etken olan  bakterinin belirlenmesi, en etkili tedavinin seçilmesine yardımcı olur. Özellikle tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarında idrar kültürü yapılması büyük önem taşır.

 İdrar tahlili ile idrar kültürü arasındaki fark nedir?

İdrar tahlili, idrarda genel enfeksiyon belirtilerini hızlıca gösteren bir ön değerlendirme testidir. İdrar kültürü ise enfeksiyona neden olan bakteri türünü kesin olarak belirlemek için 48-72  saat süren daha kapsamlı bir laboratuvar analizidir. İki test birbirini tamamlar.

 İdrar kültürü nasıl doğru şekilde verilir?

Doğru sonuç için idrar örneğinin sabah ilk idrardan, orta akım yöntemiyle (ilk ve son kısmı atılarak) alınması gerekir. Örnek steril bir kaba toplanmalı ve en geç 1-2 saat içinde laboratuvara ulaştırılmalıdır. Numune kalitesi, test sonucunun güvenilirliğini doğrudan etkiler.

Erkeklerde idrar yolu enfeksiyonu neden daha az görülür?

Erkeklerde üretra çok daha uzundur; bu da bakterilerin mesaneye ulaşmasını zorlaştırır. Ayrıca prostat sıvısında doğal antibakteriyel maddeler bulunur ve üretra çevresindeki daha kuru ortam bakteri kolonizasyonunu engeller. idrar yol

Çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu belirtileri nelerdir?

Bebekler ve küçük çocuklarda ilk başta belirti vermeyebilir; açıklanamayan ateş, huzursuzluk, iştahsızlık ve kusma, gelişme geriliği en sık görülenlerdir. Daha büyük çocuklarda sık idrara çıkma, idrarda kötü koku, karın ağrısı olabilir. Ateşi olan her bebekte idrar yolu enfeksiyonu olasılığı göz önünde bulundurulmalıdır.

İdrar yolu enfeksiyonu cinsel yolla bulaşır mı?

Hayır, idrar yolu enfeksiyonu cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon değildir. Ancak cinsel ilişki, üretranın tahriş olmasına ve bölgedeki bakterilerin mesaneye ilerlemesine zemin hazırlayabilir. Bu nedenle cinsel ilişki sonrası tuvalete gitmek önemli bir önlem olarak önerilir.

Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu neden olur?

Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonunun altında anatomik bozukluklar, böbrek taşı, vezikoüreteral reflü (idrarın böbreğe geri kaçması), diyabet veya bağışıklık sistemi zayıflığı gibi nedenler yatabilir. Yılda 3 kez ve üzeri idrar yolu enfeksiyonu geçiren kişilerin mutlaka bir uzmana başvurması ve kapsamlı değerlendirmeden geçmesi gerekir.

İdrar yolu enfeksiyonu böbrek hasarına yol açar mı?

Tedavi edilmeyen veya geç fark edilen idrar yolu enfeksiyonları mesaneden böbreklere yayılabilir. Uzun süreli tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarında taş oluşumu da görülebilir. Bu nedenle belirtiler başlar başlamaz mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Hamilelikte idrar yolu enfeksiyonu tehlikeli mi?

Gebelikte hormonal değişimler ve büyüyen rahmin idrar yollarına baskısı idrar yolu enfeksiyonu riskini artırır. Erken fark edilip uzman tarafından değerlendirilmesi büyük önem taşır. Bu nedenle gebeler herhangi bir şikâyeti olmasa bile rutin kontrollerde idrar tahlili yaptırmalıdır.

İdrar yolu enfeksiyonu mide bulantısı yapar mı?

Evet, özellikle idrar yolu enfeksiyonu üst idrar yollarına yayıldığında bulantı sık görülen belirtiler arasına girebilir. Bulantıya ek olarak ateş ve sırt ağrısı da eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

İdrar yolu enfeksiyonundan korunmak için ne yapılabilir?

Günde en az 2 litre su içmek, idrara çıkma hissi geldiğinde beklememek, cinsel ilişki sonrası tuvalete gitmek, tuvaletten sonra önden arkaya doğru silmek ve pamuklu iç çamaşırı tercih etmek idrar yolu enfeksiyonundan korunmada temel önlemler arasındadır.

Çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu böbrek hasarı bırakır mı?

İlk beş yaşta geçirilen idrar yolu enfeksiyonları böbrekte kalıcı hasara yol açabilir. Bu riskin azaltılması için erken teşhis kritik önem taşır. Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarında anomali olup olmadığının araştırılması için mutlaka bir uzmana başvurulmalıdır.

 İdrar yolu enfeksiyonu ile böbrek enfeksiyonu aynı şey midir?

Hayır, farklıdır. İdrar yolu enfeksiyonu genellikle  mesane veya üretra gibi alt bölümleri kapsar. İltihabın yukarıya doğru yayılarak böbreği de kapsaması ile  ateş, titreme, sırt ağrısı gibi daha ağır belirtilerle seyreder. Her ikisinde de mutlaka uzmana başvurulmalıdır.