Mesane Kanseri Takibinde, Nükleer Matriks Protein 22 (NMP22) – 25.01.2018

MESANE KANSERİ TAKİBİNDE, NÜKLEER MATRİKS PROTEİN 22 (NMP22)
NMP, hücre çekirdeğinin önemli bir parçasıdır. Bu proteinler DNA replikasyonu, transkripsiyonu ile gen ekspresyon regülasyonunda önemli rol oynarlar. NMP22 (Nükleer Matriks Protein 22), nükleer bir mitotik protein ailesidir ve hücre replikasyonu sırasında kromatinin yeni oluşan hücrelere doğru biçimde dağıtılmasında rol oynar. NMP’lerin bazıları organa spesifiktir. Meme, kolon, kemik ve ürotelyumda kanser tipine özgün NMP’ler teşhis edilmiştir ve NMP22 ürotelyuma spesifiktir (1). Mesane tümör hücrelerinde,  normal mesane ürotelyumuna göre 25 kat fazla NMP22 seviyesi olduğu gösterilmiştir (2).

MESANE KANSERİ

ABD’de yapılan çalışmalarda mesane kanseri erkeklerde 4. sırada görülmekte ve kansere bağlı ölümler sıralamasında 8. sırada yer almaktadır (1).

Erkeklerde mesane kanserine daha sık rastlanmakta ve erkek kadın oranı 4:1’dir (2). Mesane tümörü olgularında ilk başvuruda en sık ağrısız hematüri yakınmasına rastlansa da sık ve yanmalı idrar, pelvik ağrı ve mesane çıkımı tıkanıklığına bağlı yakınmalar da olabilir. Mesane kanseri için bilinen risk faktörleri erkek cinsiyet, sigara kullanımı, arilaminler gibi mesleki karsinojenlere maruz kalma, iyonizan radyasyon ve fenasetin içeren analjeziklerin kullanımıdır.(6)

Yeni tanı konmuş mesane kanserlerinin çoğunluğunu (%75) kas dokusuna invaze olmamış mesane kanserleri oluştururken, geri kalan %25’inde Muskularis Propria invazyonu mevcuttur. Mesane kanserlerinin yaklaşık %90’ı ürotelyal kanserler oluştururken, %5 skuamöz hücreli kanserlere ve %1-2 oranında da adenokarsinomlara rastlanır (3).

Ürotelyal kanserler tedavi edildikten sonraki ilk 5 yıl içerisinde yaklaşık %70 oranında nüks ederken, bu değer 15. yılda % 90 düzeyine ulaşır (4, 5) ve nüksün erken tanısı cerrahinin başarı şansını artırmaktadır. Bu verilere göre, yüzeyel mesane tümörü tanısıyla tedavi edilen hastaların en az 15 yıl süreyle izlenmeleri gereklidir (7).

Sistoskopi yüzeyel mesane tümörlü hastaların izleminde nüks tanısı koymak için kullanılan standart yöntemdir ve birlikte kullanıldığında idrar sitolojisi ek katkı sağlayabilmektedir (8). Sistoskopide duyarlılığın %90 oranını aşmasına (9) karşın, bu invazif yöntemin özellikle tümörün rezeksiyonundan sonraki erken dönemlerde, karsinoma insitu’da (CIS) olduğu gibi küçük ve yama tarzında ya da ulaşılamayacak yerleşimlerdeki lezyonlara kesin tanı koydurması güçtür. Ayrıca yöntemin maliyeti ve hastaların yakınmalarına yol açan morbiditelerin olması da dikkate alınması gereken diğer konulardır (10).

Ağrısız hematüri yakınmasıyla başvuran hastalarda mesane tümörü tanısına yönelik yapılan standart tetkikler idrar sitolojisi, ultrasonografi, sistoskopi ve seçilmiş olgularda intravenöz pyelografi (İVP), batın bilgisayarlı tomografisi (BT) veya manyetik rezonans (MR) görüntülemedir. Bu tetkikler ardından doku tanısı elde etmek için mutlaka TUR-MT operasyonuna gereksinim duyulmaktadır. Günümüzde mesane tümörlerinin tanısında duyarlılığı ve özgüllüğü yüksek minimal invaziv yöntemler arayışı sürmektedir.

Mesane tümörlerinin saptanmasında sistoskopi standart yöntemdir ancak invaziv olması dolayısıyla, olası komplikasyon riskleri mevcuttur. İdrar sitolojisi, mesane tümörü tanısında standart olarak kullanılan bir non-invazif idrar belirtecidir. İdrar sitolojisinin kullanılabilirliği, idrara dökülen kanser hücresi ve bu hücrelerin patolog tarafından doğru tanımlanmasına bağlıdır. Sistoskopi ve sitolojinin olası handikapları dolayısıyla mesane kanser teşhis ve tedavi izleminde kullanılacak tümör belirteçleri üzerinde çalışmalar yapılmış ve rutin kullanıma alınmıştır.

NMP22

NMP22 mesane kanseri olan hastaların teşhis ve takibinde kullanılan tümör belirteçlerinden birisidir. İdrardaki NMP22’yi tespit etmek için kullanılan iki farklı NMP22 testi vardır. Orijinal NMP22 mesane kanseri testi, kantitatif, sandviç tip bir enzim immünoassay yöntemidir. İkinci test ise NMP22 bladderchek olup, bu test kalitatif NMP22 tespit eden antikor içerir. Her iki testin de FDA tarafından mesane tümörü takibinde kullanımı onaylanmıştır.

Aktif mesane tümörü olan hastaların idrarlarında tespit edilen ortalama NMP22 seviyesi mesane tümörü olmayanlara göre 5 kat fazladır (3). Piyüri, üriner sistem taş hastalığı, sistit ve yabancı cisim varlığında da yükselebilmektedir (4). Ayrıca; BTA Stat (Mesane tümör antijen), Hemastix (Hemoglobinüri dipstick), ImmunoCyt (immünofloresan antikor) gibi tümör belirteçleri de klinik olarak mesane kanseri olan hastalarını izleniminde kullanılmaktadır. Yafi ve arkadaşlarının mesane kanseri olan 109 hasta üzerinde yaptığı prospektif çalışmayla sitoloji ve mesane tümör belirteçlerinin ayrı ayrı veya birlikte kullanıldığında sensitivite ve spesifitelerini karşılaştırdığı çalışmaya ait sonuçlar aşağıdaki tablo (1,2) ve grafiklerde (1,2) görülmektedir (5).

 

NMP22, diğer tümör belirteçleriyle karşılaştırıldığında ve özellikle sitoloji ile birlikte kullanıldığında mesane kanserlerinde yüksek sensitivite ve spesifiteye sahiptir. Diğer tümör belirteçlerine göre maliyetinin düşük olması da bir diğer avantajıdır. Hastaların takibi ve nüksün erken saptanmasında non-invaziv ve maliyet etkini olan NMP22, geniş hasta gruplarının tedavi takibinde kullanılmak için ideal bir belirteçtir.

KAYNAKLAR

1. American Cancer Society. Cancer Facts and Figures 2009. Atlanta, GA: American Cancer Society; 2009. http://www.cancer.org.

2. Jemal A, Ward E, Hao Yve ark. Trends in the leading causes of death in the United States, 1970-2002. JAMA. 2005;294(10):1255- 1259.

3. Jamshidian, H., Kor, K., and Djalali, M. Urine concentration of nuclear matrix protein 22 for diagnosis of transitional cell carcinoma of bladder. Urol. J. 2008, 5, 243–247

4. Villicana, P., Whiting, B., Goodison, S., and Rosser, C.J. Urine-based assays for the detection of bladder cancer. Biomark. Med. 2009, 3, 265.

5. Faysal A.Yafi ve ark. Prospective analysis of sensitivity and specificity of urinary cytology and other urinary biomarkers for bladder cancer. Urologic Oncology:Seminars and Original Investigations 33(2015)66.e25–66.e31

6. Vlaovic P, Jewett MA. Cyclophosphamide-induced bladder cancer. Can J Urol. 1999;6(2):745-748.

7. Sarosdy MF, DeVere White RW, Soloway MS, et al: Results of a multi-center trial using the BTA test to monitor for and diagnose recurrent bladder cancer. J Urol. 154: 379-383, 1995.

8. Foresman WH, Messing EM: Bladder cancer. Natural history, tumor markers and early detection strategies. Sem Surg Oncol. 13: 299-306, 1997.

9. Walker L, Liston TGL, Loyd-Davies RW: Does flexible cystoscopy miss more tumors than rod-lens examination? Br J Urol. 72: 449-450, 1993.

10. Wright M, Jones D: Surveillance for Bladder Cancer: the Management of 4.8 million people. BJU Int. 85: 431-433,2000